Tự mát – xa giảm phù tay sau phẫu thuật ung thư vú

Tự mát – xa giảm phù tay sau phẫu thuật ung thư vú

Biên soạn: Bs. Huỳnh Minh Nhật – Bs Trần Trung Quyết

Hiệu đính: BSCKII. Nguyễn Phi Anh

Khoa Phụ nội – Ung thư Phụ khoa

Sau phẫu thuật ung thư vú kèm lấy hạch nách sẽ có những biến chứng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống bệnh nhân. Một trong số đó là phù tay do tắc bạch huyết. Qua thực tế điều trị hàng loạt ca ung thư vú tại Bệnh viện Phụ sản – Nhi Đà Nẵng, chúng tôi nhận thấy hiệu quả ưu việt của phương pháp tự mát - xa dự phòng và giảm phù tay.

Tự mát-xa có lợi cho phụ nữ đang bị phù tay hoặc muốn phòng ngừa phù tay, bằng cách đẩy dịch đến các phần khác của cơ thể, mát- xa có thể làm giảm hoặc phòng ngừa triệu chứng phù. Khi đã quen thuộc các bước, bài tập mát-xa sẽ chỉ mất 5 đến 10 phút dễ thực hiện.

Mát – xa nên thực hiện trên da trần, gợi ý thực hiện trong lúc tắm. Bài tập có thể thực hiện bất cứ thời gian nào trong ngày. Để đạtt kết quả tốt nhất, nên thực hiện mỗi ngày.

Bước 1:

Bài tập thở bụng

Đây là bước khởi động giúp chuẩn bị cho các mạch bạch huyết ở sâu vùng bụng tiếp nhận lượng dịch sẽ di chuyển khi mát-xa.

  • Ngồi và đặt hai tay trên bụng
  • Hít sâu vào bằng mũi và phình bụng
  • Thở mạnh ra bằng miệng đồng thời hai tay ép vào bụng
  • Lặp lại 3 lần

Nếu không đau bụng, kết hợp bài tập hít thở sâu này với các động tác giúp co cơ bụng dưới đây:

  • Nằm ngữa trên sàn nhà hoặc giường
  • Co gối và đặt hai bàn chân trên sàn
  • Đặt hai tay lên đùi
  • Hít sâu vào bằng mũi và phình bụng
  • Thở mạnh ra bằng miệng đồng thời hai tay ép vào bụng
  • Lặp lại 3 lần

Bài tập này giúp thở ra gắng sức kết hợp co cơ bụng giúp cải thiện tuần hoàn và luân chuyển bạch huyết.

Bước 2:

Mát- xa hạch bạch huyết vùng cổ

  • Sờ và cảm nhận vùng hõm phía trên xương đòn hai bên

Dùng đầu ngón tay, ấn nhẹ xuống vùng hõm này, như đang đẩy dịch phía sau xương đòn.

Bước 6:

  • Lặp lại bước 4, và di chuyển bàn tay xuống lần nữa, vuốt ngang vú
  • Lặp lại 5 lần.

Lặp lại bước 2 và 3 (Mát- xa hạch bạch huyết vùng cổ và nách) mỗi vị trí 2 đến 3 lần.

Chặng thứ hai –THÂN NGƯỜI

Từ nách về bẹn về bên bệnh

Bước 7: Mát-xa hạch bạch huyết bẹn cùng bên bệnh

  • Hạch vùng bện nằm ở ngay bên dưới nếp bẹn
  • Dùng tay này đặt trên tay kia, vuốt từ ngay dưới nếp bẹn, qua phần trên đùi về phía rốn, vừa vuốt, vừa ấn nhẹ và ấn lên
  • Lặp lại 10 lần

Bước 8: Mát- xa mạch bạch huyết vùng bụng cùng bên bệnh

  • Vuốt bằng các bước ngắn, hai tay đặt trên bụng phía bên bệnh, vuốt dọc theo hông xuống về phía bẹn
  • Ngừng lại ở ngay trên nếp bẹn
  • Lặp lại 5 lần

Bước 9: Mát – xa hạch vùng hông cùng phia bên bệnh

  • Vuốt từ vùng phía sau hông về hạch bẹn cùng bên bệnh
  • Ngưng lại ở ngay trên nếp bẹn
  • Lặp lại 5 lần

Nếu không thể với tới vùng phía sau hông, dùng một khăn tắm hoặc cây cọ lưng cán dài quấn khăn

Bước 10: Mát-xa từ nách đến bẹn cùng bên

  • Vuốt các bước ngắn, Bắt đầu từ hõm nách và dần xuống hạch vùng bẹn
  • Ngưng lại ở ngay trên nếp bẹn
  • Lặp lại 5 lần (hoặc nhiều hơn nếu phù ở vùng này)

Bước 11,12 và 13: Lặp lại bước 7, 2 và 3 (Mát-xa hạch bạch huyết vùng bẹn, cổ và nách)

  • Mỗi vị trí 2 đến 3 lần

Chặng thứ ba – CÁNH TAY

Từ phía tay bệnh, qua vai, hướng về cổ

Bước 14: Vuốt vùng sau vai bên bệnh, hướng lên và về phía hạch cổ

  • Lặp lại 5 lần
 

 

  • Có thể bắt chéo hai tay trước cổ để thực hiện động tác này dễ hơn.
  • Lặp lại 10 lần

CHÚ Ý: Nếu có đặt buồng tiêm dưới da, không mát-xa cổ phía bên đó

Bước 3:

Mát-xa hạch vùng nách

  • Thực hiện với bên bệnh trước
  • Mắt- xa sâu vào hõm nách về phía thân mình, nâng bàn tay lên và hướng về phía thân người.
  • Lặp lại 10 lần cho mỗi bên.

Để mát-xa vào hõm nách tốt hơn, nâng cao cánh tay hoặc tựa cánh tay vào tường.

Chặng thứ nhất – NGỰC

Từ tay bệnh về nách đổi bên

Bước 4:

  • Vuốt các bước ngắn, bằng toàn bộ lòng bàn tay, vuốt ngang vùng phía trên ngực, ngay dưới xương đòn.
  • Di chuyển từ bên bệnh về đổi bên
  • Khi qua khỏi đường giữa, có thể đổi tay để dễ thực hiện hơn, chuyển từ động tác đảy sang ấn nhẹ.
  • Lặp lại 5 lần.

Bước 5:

  • Lặp lại bước 4, nhưng di chuyển vị trí bàn tay xuống vuốt ngang mức trên vú
  • Lặp lại 5 lần

    Đẩy dịch qua mô sẹo có thể khó khăn.

    Nếu có nhiều mô sẹo, nên dành nhiều thời gian hơn để mát-xa vùng này.

    Nếu không thể với tới lưng, dùng cây cọ lưng cán dài quấn khăn để mát-xa

    Bước 15: Vuốt từ mặt ngoài phần trên cánh tay bên bệnh lên sau vai, sau đó hướng về hạch cổ

  • Lặp lại 5 lần
  • Bước 16: Vuốt từ mặt trong cánh tay, hướng lên về sau vai, không vuốt về phía nách. Vuốt từ phía trong cánh tay, về sau cánh tay đến sau vai.

  • Có thể mát xa bằng mặt lưng của lòng bàn tay, cánh tay để xuối theo người, hoặc giơ cao tay và vuốt xuống về phía vai
  • Lặp lại 5 lần
  • Bước 17: Vuốt từ mặt trước của cánh tay về phía sau vai rồi hướng về cổ. Lặp lại 5 lần

    Bước 18: Lặp lại bước 2, 3 và 7 (mát-xa hạch bạch huyết vùng cổ, nách và bẹn). Mỗi vị trí 2 đến 3 lần.

    Bước 19: Mát- xa hạch bạch huyết phía trên và phía trong khủy tay

  • Dùng ngón tay cái vuốt hướng lên 5 lần ngay phía trên xương khuỷu tay, và 5 lần ngay phía dưới xương khuỷu tay.
  • Bước 20 và 21: Lòng bàn tay bên bệnh ngửa

     lên, mát –xa cẳng tay từ cổ tay đến khuỷu tay

  • Lặp lại 5 lần (hoặc nhiều hơn nếu phù ở vùng này)
  • Bước 22: Vuốt nhẹ mặt lưng bàn tay về phía cổ tay

  • Lặp lại 5 lần
  • Bước 23: Mát-xa mặt lưng và mặt bên của mỗi ngón tay, từ ngón tay đến bàn tay.

    Bước 24: Kết hợp các bước trên, mát- xa nhẹ từ bàn tay đến hết cánh tay

  • Hãy nhớ mát-xa hạch ở khuỷu tay khi vuốt hướng lên
  • Vuốt vùng sau vai, hướng lên và về phía hạch cổ
  • Bước 25: Lặp lại bước 2,3 và 7 (mát-xa hạch bạch huyết vùng cổ, nách và bẹn). Mỗi vị trí 2 đến 3 lần.

     

    Bạn đã hoàn thành! Nếu có thời gian:

    • Lặp lại bước 1 Bài tập thở
    • Nằm và đặt tay bên bệnh trên gối trong 5 -10 phút, nắm và xòe bàn tay xen kẽ.

     

Tài liệu tham khảo

  1. Investigating the Short-Term Effects of Manual Lymphatic Drainage and Compression Garment Therapies on Lymphatic Function Using Near-Infrared Imaging. C Lopera and others. Lymphatic Research and Biology, 2017, Jul 27
Manual lymphatic drainage for lymphedema following breast cancer treatment. J Ezzo and
 

 

 

  1. others. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015 May 21;(5)
  2. Lymphoedema Care. Woods, M
    Blackwell Publishing Ltd, 2007
  3. Andersen L, Hojris I, Erlandsen M, Andersen J. Treatment of breast-cancer-related lymphedema with or without manual lymphatic drainage- a randomized study. Acta Oncologica. 2000;39:399–405.
 

LIÊN HỆ NGAY 0236 395 7777 nếu có thắc mắc!

We truly care about our users and our service.

LIÊN HỆ NGAY

Chức năng nhân viên

Vui lòng chờ trong giây lát