ÁP DỤNG PHẪU THUẬT TIM ÍT XÂM LẤN SỬA CHỮA TIM BA BUỒNG NHĨ TRÁI

ÁP DỤNG PHẪU THUẬT TIM ÍT XÂM LẤN

SỬA CHỮA TIM BA BUỒNG NHĨ TRÁI

                                                                                Trần Thiện Đạt * , Nguyễn Lê Minh Thuận * ,

                                                                           Trần Thanh Hải , Nguyễn Văn Giang *,

                                                                                Nguyễn Văn Luân**, Nguyễn Hữu Hưng **

                                                                                * Khoa Tim mạch ** Khoa PT-GMHS,

                                                                                     Bệnh viện Phụ sản – Nhi Đà Nẵng

Tóm tắt:

Tim ba buồng nhĩ trái (Cor Triatriatum Sinister – CTS) là một dị tật bẩm sinh hiếm gặp với sự tồn tại của màng ngăn trong nhĩ trái, chiếm 0.1-0.4 % trong số các bệnh nhân mắc tim bẩm sinh(1) . Chỉ định điều trị thường là phẫu thuật qua đường mở xương ức kinh điển(2,3). Phẫu thuật tim ít xâm lấn với nhiều ưu điểm như giảm lượng máu mất trong phẫu thuật, hồi phục nhanh, rút ngắn thời gian nằm viện, tăng tính thẩm mỹ và tăng sự hài lòng của người nhà bệnh nhân(4,5,6). Chúng tôi trình bày trường hợp bệnh nhân nam, 12 tháng tuổi, được chẩn đoán tim ba buồng nhĩ trái,  phẫu thuật thành công bằng kĩ thuật mổ ít xâm lấn qua đường mở ngực phải tại Bệnh viện Phụ Sản – Nhi Đà Nẵng.

Từ khoá: Tim ba buồng nhĩ trái, phẫu thuật tim ít xâm lấn

Abstract:

Cor triatriatum sinister is a rare congenital abnormally with a membrane in left atrium, in 0.1 – 0.4% of patients with congenital heart disease(1). Definitive management requires surgical resection, traditionally through sternotomy(2,3). Minimally invasive cardiac surgery are associated with reduced blood loss, faster recovery time, shorter hospitalization, improved cosmesis and excellent patient’s family sastisfaction(4,5,6). We present a 12 months male with cor triatriatum sinister, who underwent successful minimally invasive repair through a right anterolateral thoracotomy in Da Nang Hospital for Women and Children.

Keywords: Cor triatriatum sinister, minimally invasive cardiac surgery

1. Giới thiệu

Tim ba buồng nhĩ trái là một dị tật tim bẩm sinh hiếm gặp với sự xuất hiện bất thường của màng ngăn trong nhĩ trái, chia nhĩ trái thành buồng gần và buồng xa. Khoảng 50% trường hợp tim ba buồng nhĩ trái có các dị tật tim bẩm sinh kèm theo, thường gặp với thông liên nhĩ lỗ thứ hai, bất thường hồi lưu tĩnh mạch phổi(1,7). Diễn tiến của bệnh phụ thuộc vào kích thước lỗ thông ở màng ngăn giữa hợp lưu tĩnh mạch phổi và tâm nhĩ trái. Điều trị chủ yếu là phẫu thuật cắt bỏ màng ngăn với kinh điển qua đường cưa xương ức. Phẫu thuật tim ít xâm lấn với nhiều ưu điểm ngày càng được áp dụng rộng rãi trong các bệnh lí tim bẩm sinh. Nhân một trường hợp hiếm gặp này trên lâm sàng, chúng tôi trình bày áp dụng kĩ thuật phẫu thuật tim ít xâm lấn qua đường mở ngực phải để điều trị bệnh lí tim ba buồng nhĩ trái.

2. Thông tin trường hợp bệnh

Bệnh nhân Võ Nguyên K., nam, 12 tháng tuổi, nhập viện ngày 08/11/2021 tại Khoa Tim mạch, Bệnh viện Phụ Sản – Nhi Đà Nẵng. Trước nhập viện 3 tháng, trẻ thờ nhanh, có những cơn thở gấp, vã nhiều mồ hôi, không tím tái. Cách nhập viện 3 ngày, trẻ mệt mỏi, ăn ít nên được gia đình đưa đi khám. Ghi nhận tại Khoa Tim mạch, trẻ có thở nhanh 70 lần/ phút, gắng sức, suy tim độ II – III theo phân độ Ross. Tiền sử: trẻ sinh thường đủ tháng, cân nặng lúc sinh 3.5 kg, cân nặng hiện tại 9 kg, trong quá trình mang thai không phát hiện bất thường, không ghi nhận mắc tim bẩm sinh sau sinh, có 1 đợt viêm phổi cách 6 tháng.

Khám lâm sàng cho thấy:

- Trẻ tỉnh, vẻ mệt, da, niêm mạc hồng nhạt

- Không phù, không xuất hiện dưới da

- Mạch: 156 lần/ phút, nhiệt độ 39 độ C, SpO2 98%/ thở CPAP

- Mạch quay bắt được, tim đều nhanh, không nghe tiếng thổi

- Không ho, thở nhanh, gắng sức, hai phổi thông khí được, không nghe rale

- Không nôn, đại tiểu tiện bình thường, gan lớn 2cm dưới bờ sườn

Các kết quả cận lâm sàng chính:

- CTM: WBC: 10.8 x10^9/l, Neu%: 46.1%, RBC: 4.35 x10^12/l, Hgb: 67.1 g/l, Hct: 23.6%, MCV: 54 fL, Mch: 15.4 pg, PLT: 447 x 10^9/l.

- Chức năng đông máu: Tỷ Prothrombin: 52%, aPTT: 39.6s

- AST: 81 U/L, ALT: 20 U/L

- Lactate máu 7.0 mmol/l, Pro-BNP: 2957 pg/l

- Siêu âm bụng: Gan lớn

- Siêu âm tim: Tư thế tim bình thường, giãn các buồng tim phải, van 3 lá hở nhiều, PAPs=90mmHg. Các buồng tim trái xẹp, chức năng tâm thu tốt, màng ngăn nhĩ trái, lỗ thông 5mm, PGmax=40mmHg. Vách liên nhĩ, liên thất nguyên vẹn, quai động mạch chủ quay trái, không hẹp eo.

                                    Hình 1. Siêu âm tim trước mổ. Hình ảnh màng ngăn nhĩ trái (mũi tên).

                                      - Xquang ngực: Bóng tim lớn, tăng tuần hoàn phổi thụ động

                       Hình 2. X-quang ngực thẳng trước mổ

Sau khi ổn định mặt nội khoa, trẻ được chỉ định phẫu thuật cắt bỏ màng ngăn nhĩ trái bằng phương pháp ít xâm lấn. Trẻ nằm thẳng, nâng ngực phải khoảng 20 độ. Rạch da 4cm vị trí ngực phải dưới vú. Vào ngực ở khoảng gian sườn IV, quan sát thấy phổi tăng áp nhiều. Thiết lập hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể qua đường mở ngực, liệt tim bằng dung dịch Custodiol. Mở nhĩ phải, tiếp cận nhĩ trái qua vách liên nhĩ, kiểm tra thấy có màng ngăn buồng nhĩ trái, trung tâm màng ngăn có lỗ khoảng 5mm,  4 tĩnh mạch phổi đổ về buồng gần. Tiến hành cắt bỏ hoàn toàn màng ngăn, kiểm tra van hai lá bình thường. Thời gian tuần hoàn ngoài cơ thể 70 phút, cặp động mạch chủ 49 phút, chạy máy hỗ trợ 10 phút.

Sau mổ, bệnh nhân hồi phục tốt, rút ống nội khí quản sau 24 giờ, không có biến chứng ngoại khoa sau mổ, siêu âm tim sau mổ thấy vách ngăn được cắt thông thoáng, không có chênh áp. Vết mổ khô, không nhiễm trùng, thẩm mỹ.

                                Hình 3. Hình ảnh siêu âm tim sau mổ

                                 Hình 4. Hình ảnh vết mổ 1 tuần sau phẫu thuật

3. Bàn luận

Tim ba buồng nhĩ trái là bệnh lý hiếm gặp với tỉ lệ 0,1 – 0,4 % bệnh nhân tim bẩm sinh với màng ngăn chia nhĩ trái thành 2 phần, diễn tiến và triệu chứng của bệnh phụ thuộc vào mức độ tắc nghẽn giữa buồng gần ( nơi đổ về của các tĩnh mạch phổi) và buồng xa (chứa van hai lá). Điều trị chủ yếu là phẫu thuật, với kinh điển là đường mở xương ức.

Tuy nhiên, với bệnh lí Tim 3 buồng nhĩ trái,  phương pháp mổ tim ít xâm lấn, với đường mổ ngực phải có thể áp dụng được, có nhiều ưu điểm nổi trội như giảm lượng máu mất trong và sau mổ, rút ngắn thời gian hồi phục, giảm thời gian nằm viện, tăng tính thẩm mỹ và sự hài lòng của người nhà bệnh nhân.

Thời gian phẫu thuật, cặp động mạch chủ, chạy máy tương đương với các báo cáo của các trung tâm khác(4).

Chúng tôi tin rằng, phương pháp mổ tim ít xâm lấn là phương án điều trị có nhiều ưu điểm, đem lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân và có thể áp dụng trong cách bệnh lý tim bẩm sinh khác. Cần có thêm các nghiên cứu để đánh giá hiệu quả và từng bước cải thiện phương pháp này.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Nguyễn Lân Hiếu (2021). Lâm sàng tim bẩm sinh, Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội.

2. Kirlin/ Barrat-Boyes (2012). Cardiac Surgery 4th, Elsevier Saulder.

3. Constantine Mavroudis (2013). Pediatric Cardiac Surgery 4th, Wiley-Blackwell.

4. Poffo R, Montanhesi PK, Toschi AP, et al. Periareolar access for minimally invasive cardiac surgery: the Brazilian technique. Innovations. 2018;13:65–69

5. Yaroglu Kazanci S, Emani S, McElhinney DB. Outcome after repair of cor triatriatum. Am J Cardiol. 2012;109:412–416.

6.  Byron H. Gottschalk, Storu Fujii, Aaron Grant, Ivan Iglesias and Micheal W. A. Chu. Minimally Invasive Periareolar Approach to Cor Triatritum Repair. The International Society for Minimally Invasive Cardiothoracic Surgery 2018. Volume 13:445-447.

7. Pankaj Sexana, FRACS, Harold M, Burkhart, Hartzell V. Schaff, Richard Daly, Lyle D. Joyce and Joseph A. Dearani. Surgical Repair of Cor Triatriatum Sinister: The Mayo Clinic 50-year Experience. Ann Thorac Surg. 2014;97:1695-63.

 

LIÊN HỆ NGAY 0236 395 7777 nếu có thắc mắc!

We truly care about our users and our service.

LIÊN HỆ NGAY

Chức năng nhân viên

Vui lòng chờ trong giây lát