BỆNH DẠI VÀ NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT

Tác giả: BS.Phạm Thị Thắm

Đơn vị Tiêm chủng Bệnh viện Phụ sản-Nhi Đà Nẵng

Bệnh Dại là bệnh nhiễm virus cấp tính của hệ thần kinh trung ương, với mức độ nguy hiểm cao. Một khi virus dại lây nhiễm và lên cơn dại thì tỉ lệ tử vong gần như là 100% ở cả người và động vật. Hiện nay bệnh Dại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng vắc xin.

Theo báo cáo từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm Bộ Y tế, trong 6 tháng đầu năm 2025, đến ngày 05/6/2025 cả nước đã ghi nhận 42 trưởng hợp nghi dại và tử vong do bệnh Dại tại 19 tỉnh, thành phố, giảm 05 trường hợp so với cùng kì năm 2024 (47 trường hợp). Những tỉnh ghi nhận trường hợp tử vong đều là tỉnh có bệnh Dại lưu hành nhiều năm, tỉnh Gia Lai là tỉnh có số ca tử vong cao nhất khu vực Tây Nguyên liên tiếp qua các năm. Tỉnh Bình Thuận (nay thuộc tỉnh Lâm Đồng) là điểm nóng về bệnh Dại, trong năm 2024 đến tháng 5/2025 đã ghi nhận 05 trường hợp tử vong do bệnh Dại. Nguyên nhân chủ yếu là những người bị động vật nghi dại (chó, mèo,...) cắn nhưng chủ quan không đi tiêm phòng vắc xin phòng dại kịp thời dẫn đến tử vong.

Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính mỗi năm có khoảng 59.000 người tử vong vì bệnh dại trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, bệnh Dại ngày càng gia tăng qua các năm và lưu hành tại nhiều địa phương, bệnh thường tăng cao vào mùa nắng nóng, tập trung từ tháng 5 đến tháng 9 hàng năm.

5. Con đường lây truyền và các yếu tố nguy cơ cao

Bệnh dại lây truyền từ động vật sang người qua chất tiết, chủ yếu là nước bọt bị nhiễm virus dại qua vết cắn, vết liếm của động vật mắc bệnh dại, đôi khi qua đường tiếp xúc như hít phải khí dung hoặc cấy ghép mô/ cơ quan bị nhiễm virus dại.

Ở Việt Nam, Chó là ổ chứa virus dại chủ yếu chiếm 96-97%, sau đó là mèo và các động vật hoang dã chiếm tỉ lệ rất nhỏ. Nguy cơ mắc bệnh dại cao nhất là những người có tiếp xúc gần gũi với động vật, đặc biệt là những người sống ở vùng nông thôn, miền núi hoặc những khu vực có nhiều động vật hoang dã như chó hoang, mèo, khỉ, …

5. Các dấu hiệu, triệu chứng nghi ngờ bệnh Dại

Thông thường thời gian ủ bệnh Dại ở người trung bình là khoảng từ 1 – 3 tháng, thời gian ủ bệnh phụ thuộc vào số lượng virus xâm nhập vào cơ thể, sự nặng nhẹ của vết thương, khoảng cách xa gần từ vết thương đến não bộ và sức đề kháng của cơ thể.

Các triệu chứng lâm sàng thường gặp sau nhiễm virus:

• Giai đoạn tiền triệu chứng: thường 1-4 ngày, biểu hiện cảm giác sợ hãi, sốt cao, cảm giác mệt mỏi, đau đầu, đau họng, khó chịu,…
• Giai đoạn viêm não: thường biểu hiện mất ngủ, tăng cảm giác kích thích như sợ ánh sáng, tiếng động và gió nhẹ. Ngoài ra, còn có rối loạn hệ thần kinh thực vật như giãn đồng tử, tăng tiết nước bọt, vã mồ hôi, hạ huyết áp,..
• Có 2 thể lâm sàng là thể điên cuồng và thể bại liệt
• Cuối cùng, Thở khó, co giật hoặc liệt cơ thể, hôn mê và tử vong.

5. Các biện pháp phòng ngừa Bệnh Dại

1. Tiêm Vắc Xin Phòng Bệnh Dại

• Tiêm phòng cho động vật: Đây là biện pháp phòng ngừa quan trọng nhất để bảo vệ động vật và cộng đồng khỏi bệnh dại. Tiêm vắc xin cho chó, mèo và các động vật nuôi khác giúp ngăn ngừa sự lây lan của virus dại. Chủ động đưa chó, mèo đi tiêm vắc xin phòng dại đầy đủ và tiêm nhắc lại theo khuyến cáo của ngành thú y.

• Tiêm phòng cho con người: Những người có nguy cơ tiếp xúc cao với động vật hoặc thường xuyên làm việc với động vật (như nhân viên thú y, kiểm lâm,…) nên tiêm vắc xin phòng bệnh dại định kỳ. Hoặc những người đã phơi nhiễm (bị động vật cắn, liếm trên vết thương, tiếp xúc với dịch tiết nghi nhiễm virus dại, ...) thì phải được thăm khám và tiêm ngừa càng sớm càng tốt.

2. Tránh tiếp xúc với động vật hoang dã hoặc động vật nghi mắc bệnh dại

• Không đùa nghịch chọc phá chó, mèo; tránh tiếp xúc với chó, mèo có biểu hiện bất thưởng, nhất là với trẻ em.
• Không thả rông chó, mèo; phải nuôi, nhốt, xích, hoặc giữ trong khuôn viên gia đình; khi đưa chó ra ngoài đường phải đeo rọ mõm, có dây dẫn. 
• Nếu phát hiện động vật có dấu hiệu nghi ngờ bị dại (như hành vi hung hãn, thay đổi tính cách, dễ gây tấn công,…) hãy liên hệ ngay với cơ quan chức năng để xử lý.

5. Khi bị động vật nghi dại cắn – Cần làm gì?

Nếu bạn bị động vật cắn, đặc biệt là động vật hoang hoặc có biểu hiện nghi ngờ bị dại, cần thực hiện các bước sau để bảo vệ sức khỏe:

1. Rửa ngay vết thương bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất 15 phút.
2. Đi ngay đến cơ sở y tế gần nhất để được điều trị và tiêm vắc xin phòng bệnh dại. Tiêm phòng ngay lập tức là biện pháp duy nhất giúp ngăn ngừa sự phát triển của bệnh dại.
3. Theo dõi động vật  (nếu có thể) theo dõi động vật đã cắn để xem chúng có dấu hiệu của bệnh dại hay không. Nếu động vật đã chết, bạn cần báo cáo ngay cho cơ quan y tế để được hướng dẫn.
4. 

5. Vì sao cần tiêm vắc xin phòng bệnh Dại?

1. Vắc xin phòng dại là cách hiệu quả nhất để bảo vệ bạn khỏi bệnh dại. Tiêm vắc xin giúp tạo ra kháng thể chống lại virus dại, làm giảm nguy cơ mắc bệnh.
2. Chi phí điều trị thấp hơn rất nhiều so với chi phí điều trị bệnh dại nếu đã mắc phải. Bệnh dại không có thuốc điều trị đặc hiệu, nhưng tiêm vắc xin sau khi bị động vật cắn có thể ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh.
3. Bảo vệ cộng đồng: Tiêm phòng cho động vật giúp giảm thiểu nguy cơ lan truyền bệnh dại.

Bệnh dại tuy cực kỳ nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu chúng ta chủ động trong việc tiêm phòng, tránh tiếp xúc nguy hiểm, và xử lý kịp thời khi bị cắn. Hãy nâng cao nhận thức và hành động vì sức khỏe của chính mình, gia đình và cộng đồng.

Hiện nay, tại Bệnh viện Phụ sản Nhi Đà Nẵng có đầy đủ vắc xin và huyết thanh phòng bệnh Dại cho mọi đối tượng.

• Mọi chi tiết xin liên hệ:

Đơn vị tiêm chủng – Bệnh viện Phụ sản Nhi Đà Nẵng

Địa chỉ: 402 Lê Văn Hiến, phường Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng

Sđt: 0236.3957.305

Hoạt động Sinh hoạt khoa học về huyết thanh và vắc xin phòng bệnh Dại tại Bệnh viện Phụ sản Nhi Đà Nẵng

Hình ảnh tiêm huyết thanh phòng bệnh Dại tại Bệnh viện Phụ sản Nhi Đà Nẵng

Ngày đăng: 07/07/2025

Tin tức