Nuôi con bằng sữa mẹ phòng ngừa tử vong

và bệnh tật cho phụ nữ và trẻ em
Khoa Nhi Sơ Sinh, Bệnh viện Phụ sản-Nhi Đà Nẵng

        Nuôi con bằng sữa mẹ là giải pháp quan trọng nhất trong phòng ngừa bệnh tật và tử vong phụ nữ và trẻ em. Đối với phụ nữ, bà mẹ cho con bú sẽ nhanh chóng hồi phục sức khỏe sau sinh hơn, trẻ bú mẹ sẽ kích thích cơ thể mẹ tiết oxytocin thúc đẩy tử cung co bóp, giảm mất máu. Nuôi con bằng sữa mẹ giúp phụ nữ chậm có kinh lại, giảm khả năng mang thai trong thời kỳ cho con bú và giảm trầm cảm sau sinh. Đặc biệt nuôi con bằng sữa mẹ còn mang lại nhiều lợi ích lâu dài cho sức khỏe phụ nữ. 

       Ước tính hằng năm nuôi con bằng sữa mẹ giúp phòng ngừa được trên 22.000 tử vong do ung thư vú nếu phụ nữ ở các nước cho con bú mẹ đến 24 tháng. Nghiên cứu cho thấy so với nhóm không nuôi con bằng sữa mẹ, phụ nữ có thời gian cho con bú từ 6-12 tháng có thể giảm 9% nguy cơ ung thư vú. Phụ nữ cho con bú trên 12 tháng giảm 26% nguy cơ ung thư vú so với phụ nữ không cho con bú. Ngoài ra, nuôi con bằng sữa mẹ còn giảm nguy cơ ung thư buồng trứng, đây là một trong các ung thư phổ biến ở phụ nữ và thường chẩn đoán muộn nên dẫn đến nguy cơ tử vong cao. Ước tính nguy cơ ung thư buồng trứng giảm 2% cho mỗi tháng nuôi con bằng sữa mẹ. 

       Bằng chứng khoa học cũng cho thấy mối liên quan giữa thời gian bú mẹ và giảm nguy cơ đái tháo đường tuýp 2 với mỗi năm bú mẹ giúp làm giảm 4-12% nguy cơ. Ngoài ra, thời gian bú mẹ càng dài thì nguy cơ bệnh lý tim mạch càng giảm. Phụ nữ có tổng thời gian nuôi con bằng sữa mẹ hơn 2 năm có tần suất bệnh mạch vành thấp hơn 20% so với phụ nữ không bao giờ cho con bú. Nuôi con bằng sữa mẹ còn mang lại nhiều lợi ích cho phụ nữ như phòng ngừa loãng xương, bệnh lý chuyển hóa, viêm khớp dạng thấp và bệnh Alzheimer. 

       Đối với trẻ em, cho trẻ bú sớm trong giờ đầu tiên có thể giảm tử vong sơ sinh 22%. Hơn thế nữa, tỉ lệ tử vong của trẻ không được bú sữa mẹ dưới 6 tháng tuổi tăng gấp 14 lần so với trẻ bú mẹ hoàn toàn, và trẻ 12-24 tháng tuổi không bú sữa mẹ tăng nguy cơ tử vong gấp 2 lần. 

       Các nghiên cứu cho thấy trẻ không được bú mẹ từ 0-5 tháng đầu tăng nguy cơ viêm phổi lên 5,6 lần so với trẻ bú mẹ hoàn toàn. Trong khi đó trẻ bú mẹ một phần cũng tăng nguy cơ viêm phổi là 5,4 lần so với trẻ bú mẹ hoàn toàn. Trẻ từ 6-23 tháng không được bú mẹ sẽ tăng nguy cơ viêm phổi lên 1,9 lần so với trẻ được bú mẹ. 
Ngoài ra trẻ từ 0-5 tháng tuổi không bú sữa mẹ có thể tăng nguy cơ tiêu chảy lên 2,7 lần, trong khi đó bú mẹ một phần cũng tăng nguy cơ này lên 1,7 lần. Trẻ từ 6 tháng đến 23 tháng không bú mẹ cũng tăng nguy cơ tiêu chảy lên 1,3 lần so với trẻ được bú mẹ. Bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu giúp giảm 43% tỉ lệ viêm tai giữa trong hai năm đầu đời. Tần suất nhập viện ở trẻ 0-5 tháng tuổi vì tất cả các nguyên nhân ở nhóm không bú sữa mẹ tăng lên 6 lần, bú mẹ một phần là 1,9 lần so với trẻ bú mẹ hoàn toàn.
Bú mẹ còn giúp trẻ giảm nguy cơ đái tháo đường, giảm tỉ lệ thừa cân béo phì, phòng ngừa dậy thì sớm so với trẻ bú sữa công thức. Bằng chứng khoa học còn cho thấy trẻ được bú sữa mẹ giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư như ung thư máu, u nguyên bào thần kinh. Đặc biệt trẻ được bú sữa mẹ tăng chỉ số thông minh và khi trưởng thành có thu nhập, hiệu quả xã hội cao hơn. 
       VÌ NHỮNG LỢI ÍCH QUAN TRỌNG NÀY, TỔ CHỨC Y TẾ THẾ GIỚI KHUYẾN CÁO CHO  TRẺ BÚ SỮA MẸ TRONG VÒNG MỘT GIỜ ĐẦU SAU SINH, BÚ SỮA MẸ HOÀN TOÀN TRONG 6 THÁNG ĐẦU VÀ TIẾP TỤC CHO TRẺ BÚ SỮA MẸ CÙNG VỚI THỨC ĂN BỔ SUNG ĐẾN SAU 24 THÁNG. 

       Tuy nuôi con bằng sữa mẹ mang lại nhiều lợi ích to lớn đối với sức khỏe và cộng đồng, và thuận theo tự nhiên như vậy nhưng không phải lúc nào cũng dễ dàng thực hiện. Bằng chứng là tỉ lệ nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu là 45%, nuôi con bằng sữa mẹ kéo dài đến 24 tháng chỉ còn 23% tại Việt Nam năm 2020-2021. 
Để nuôi con bằng sữa mẹ thành công, phụ nữ cần kiến thức, kỹ năng, sự tự tin vào bản thân và hiểu được tầm quan trọng của nuôi con bằng sữa mẹ. Bên cạnh sự hỗ trợ của nhân viên y tế, đặc biệt không kém phần quan trọng là sự đồng hành hỗ trợ của người thân, gia đình và cộng đồng. Vì tầm quan trọng to lớn của nuôi con bằng sữa mẹ đối với sức khỏe của phụ nữ, của trẻ em, sức khỏe lâu dài của mỗi chúng ta, nuôi con bằng sữa mẹ không chỉ là nhiệm vụ của bà mẹ mà còn là sự hỗ trợ của gia đình và sự quan tâm, chung tay của cộng đồng. 

Tài liệu tham khảo
1.    Chowdhury R, Sinha B, Sankar MJ, Taneja S, Bhandari N, Rollins N, et al. Breastfeeding and maternal health outcomes: a systematic review and meta-analysis. Acta Paediatr. 2015;104(467):96-113.
2.    Fischer Walker CL, Rudan I, Liu L, Nair H, Theodoratou E, Bhutta ZA, et al. Global burden of childhood pneumonia and diarrhoea. Lancet. 2013;381(9875):1405-16.
3.    Lamberti LM, Zakarija-Grković I, Fischer Walker CL, Theodoratou E, Nair H, Campbell H, et al. Breastfeeding for reducing the risk of pneumonia morbidity and mortality in children under two: A systematic literature review and meta-analysis. BMC Public Health. 2013;13(SUPPL.3).
4.    Tổng cục Thống kê Việt Nam và UNICEF. 2021. Ðiều tra các mục tiêu phát triển bền vững về trẻ em và phụ nữ Việt Nam 2020-2021. Báo cáo kết quả diều tra. Hà Nội, Việt Nam: Tổng cục Thống kê.
5.    Tschiderer L, Seekircher L, Kunutsor SK, Peters SAE, O'Keeffe LM, Willeit P. Breastfeeding Is Associated With a Reduced Maternal Cardiovascular Risk: Systematic Review and Meta-Analysis Involving Data From 8 Studies and 1 192 700 Parous Women. J Am Heart Assoc. 2022:e022746.
6.    UNICEF. From the First Hour of Life: Making the case for improved infant and young child feeding everywhere. 2016.
7.    Victora CG, Bahl R, Barros AJD, França GVA, Horton S, Krasevec J, et al. Breastfeeding in the 21st century: Epidemiology, mechanisms, and lifelong effect. The Lancet. 2016;387(10017):475-90.
8.    WHO Western Pacific Region. Third Biennial EENC progress report. 2020.
 

Ngày đăng: 06/08/2024

Tin tức