Thành tựu trong chăm sóc và điều trị trẻ sơ sinh tại Đà Nẵng 

43 năm hành trình vươn đến những tầm cao

PGS.TS.BS. Trần Thị Hoàng, BS.CKI. Võ Thị Công, BS. Nguyễn Thị Diệu Ngọc, BS.CKII. Lê Thị Thanh Xuân, BS.CKI. Đinh Thị Liệu, ThS.BS. Huỳnh Thị Lệ, BSCKI. Lưu Thị Mỹ Hạnh, ThS.BS Nguyễn Thị Thu Phương, ĐD. Phạm Thị Ái Nhân, CNĐD. Hoàng Thị Thanh Tâm, ĐD. Nguyễn Thị Kim Long, CNĐD Đặng Thị Mỹ Na và Khoa Sơ sinh cấp cứu-Hồi sức tích cực và bệnh lý, Bệnh viện Phụ sản-Nhi Đà Nẵng

          Trong nhiều thập kỷ qua, tử vong sơ sinh chiếm trên 50% tử vong trẻ dưới 5 tuổi tại Việt Nam. Nhận thức được tầm quan trọng trong chăm sóc và điều trị trẻ sơ sinh, năm 1982, Bệnh viện Đà Nẵng thành lập phòng Sơ sinh thuộc khoa Nhi, có nhiệm vụ điều trị trẻ non tháng hoặc bệnh lý tại Quảng Nam-Đà Nẵng với 15 y bác sĩ. Đây là đơn vị sơ sinh độc lập đầu tiên được thành lập tại miền Trung, giúp xây dựng nền tảng ban đầu vững chắc cho sự phát triển đơn vị sơ sinh chuyên sâu về sau.

          Từ những ngày đầu nỗ lực giảm tỉ lệ tử vong trẻ sơ sinh

         Trong những năm đầu tiên, đơn vị chỉ có oxy bình hỗ trợ cho trẻ suy hô hấp, không có nhiều phương tiện chẩn đoán và điều trị kể cả phương tiện hồi sức như bóp bóng cho trẻ sơ sinh. Nhân viên y tế phải vận dụng nguồn lực vô cùng hạn chế để chăm sóc mỗi ngày trên 20 bệnh nhi. Có những tháng gần 30% trẻ nhập vào đơn vị sơ sinh tử vong, chủ yếu là trẻ dị tật bẩm sinh nặng và non tháng dưới 2.000 gam kèm suy hô hấp.

          Đến năm 1995, số nhân lực tăng lên, đơn vị đã triển khai được một số kỹ thuật mới, trong đó có thay máu cho trẻ vàng da nặng. Tỉ lệ tử vong được cải thiện hơn, khoảng 15 -20% tổng số trẻ sơ sinh nhập vào đơn vị. Vào thời điểm này, trẻ có dị tật bẩm sinh như thoát vị hoành, teo thực quản, không hậu môn… được phẫu thuật tại bệnh viện, tuy nhiên tỉ lệ tử vong vẫn cao trong điều kiện nguồn lực còn khó khăn.

          Đến năm 2004, đơn vị được trang bị 2 máy thở và một số máy CPAP cột nước hỗ trợ trẻ sơ sinh suy hô hấp. Năm 2007, trong tổng số 1.830 trẻ sơ sinh được điều trị tại Bệnh viện, tỉ lệ tử vong chiếm 12%, trong đó tử vong trẻ dưới 1.500 gam là 70%, tử vong trẻ dưới 1000 gam là 97%. Trẻ bị dị tật bẩm sinh cần phẫu thuật trong giai đoạn này đã được chăm sóc toàn diện trước và sau phẫu thuật tại phòng sơ sinh với sự phối hợp của chuyên khoa ngoại nhi và sơ sinh, góp phần cải thiện tử vong trẻ dị tật bẩm sinh lên đáng kể.

            Xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao và hợp tác quốc tế

           Sau năm 2004, cán bộ của phòng Sơ sinh đã được gửi đến đào tạo tại các bệnh viện chuyên về lĩnh vực nhi trong nước và tại Úc, Mỹ thông qua các chương trình học bổng của chính phủ, thành phố Đà Nẵng và đại học Melbourne. Bên cạnh đó, Phòng cũng đã chủ động hợp tác với các tổ chức quốc tế trong tăng cường năng lực bác sĩ và điều dưỡng cũng như liên hệ với Bệnh viện Nhi Hoàng gia Melbourne, Đại học RMIT và tổ chức VinaCapital Foundation thiết kế, sửa chữa phòng ốc hiện đại, đạt tiêu chuẩn cho bệnh nhi sơ sinh.

          Giai đoạn từ năm 2013-2019, đơn vị Sơ sinh hợp tác với các đối tác Anh quốc trong chương trình đào tạo điều dưỡng và bác sĩ chuyên sâu sơ sinh. Từ đó đến nay, đội ngũ nhân lực được đào tạo bài bản từ kỹ năng lâm sàng đến nghiên cứu khoa học, ứng dụng kiến thức học tập từ các nước tiên tiến vào thực tế của Đà Nẵng và Việt Nam. Cùng với sự thay đổi trong chiến lược quốc gia về chăm sóc bà mẹ và trẻ sơ sinh, thực hiện các hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới, hợp tác với các tổ chức quốc tế từ Úc, Mỹ, Anh, Pháp…, đã giúp đơn vị sơ sinh Đà Nẵng thành một môi trường làm việc, học tập và cải tiến liên tục.

            Đến những can thiệp đột phá và các thành tựu chuyên môn

          Năm 2014, Việt Nam lần đầu tiên triển khai chăm sóc sơ sinh thiết yếu sớm (EENC) theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới với thực hành mấu chốt là da kề da cho tất cả trẻ sinh ra thở được. Bệnh viện Phụ sản-Nhi Đà Nẵng trở thành đơn vị tiên phong, được Vụ sức khỏe Bà mẹ & Trẻ em chọn làm một trong 3 trung tâm đào tạo về EENC cho cả nước.

          Phòng sơ sinh trở thành khoa Sơ sinh cấp cứu-Hồi sức tích cực và bệnh lý năm 2015 với nhiều phòng chức năng. Trong giai đoạn này, tỉ lệ tử vong sơ sinh tại Bệnh viện được cải thiện rõ rệt, có thể cứu sống được trẻ sinh ở 25-26 tuần tuổi thai, khoảng 650-700 gam. Trong tổng số 6.464 trẻ nhập đơn vị, tỉ lệ tử vong sơ sinh là 2,1%, trong đó tử vong ở trẻ dưới 1.500 gam là 27% và ở trẻ dưới 1.000 gam là 62%. Đây là đơn vị tiên phong trong cả nước về triển khai các can thiệp chi phí thấp, hiệu quả cao trong cải thiện tử vong và bệnh tật trẻ sơ sinh bao gồm thực hành EENC, chăm sóc trẻ sinh non, nhẹ cân bằng phương pháp Kangaroo (KMC) và nuôi con bằng sữa mẹ.

          Không chỉ tập trung vào các can thiệp y tế chi phí thấp, hiệu quả cao, đơn vị còn áp dụng các kỹ thuật hiện đại như thở máy cao tần điều trị suy hô hấp, liệu pháp hạ thân nhiệt chủ động trong điều trị bệnh não thiếu oxy thiếu máu cục bộ, chăm sóc trước và sau phẫu thuật cho trẻ sinh non dị tật bẩm sinh.

          Khoa đạt nhiều thành tựu trong điều trị chuyên sâu các cho trẻ sơ sinh cực non dưới 28 tuần, cực nhẹ cân dưới 1.000 gam, suy hô hấp nặng và dị tật bẩm sinh phức tạp. Đến năm 2024, tỉ lệ tử vong chung ở trẻ sơ sinh điều trị tại Bệnh viện giảm xuống đáng kể so với các năm trước. Trong số gần 5.900 trẻ nhập đơn vị, tỉ lệ tử vong là 1,9%. Tỉ lệ sống ở nhóm trẻ có cân nặng thấp ngày càng được được cải thiện đáng kể, trong đó trên 75% trẻ có cân nặng dưới 1500 gam được cứu sống. Đối với nhóm trẻ cực nhẹ cân dưới 1000 gam, tỉ lệ cứu sống trẻ khoảng 55%. Trẻ nhỏ nhất được cứu sống là 23-24 tuần, đây là nhóm tuổi thai có tỉ lệ sống còn rất thấp tại Việt Nam.

           Nâng cao vị thế trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, đào tạo về chăm sóc trẻ sơ sinh tại Việt Nam và khu vực Tây Thái Bình Dương

           Đơn vị còn là địa chỉ đáng tin cậy cho Vụ sức khỏe Bà mẹ và Trẻ em-Bộ Y tế, Tổ chức Y tế thế giới và UNICEF gửi y bác sĩ từ các tỉnh thành trong cả nước và một số quốc gia đến tham quan, học tập về chăm sóc và điều trị sơ sinh. Cán bộ của Khoa cũng đã tham gia đào tạo cho nhiều nhân viên y tế từ các nước như Pakistan, Maroc, Trung Quốc, Lào, Campuchia. Bên cạnh đó, Đà Nẵng còn được mời chuyển giao kiến thức, kỹ năng và chiến lược phát triển về chăm sóc và điều trị sơ sinh cho bạn bè quốc tế tại Lào, Vanuatu, Papua New Guinea, Solomon.

         Về lĩnh vực nghiên cứu khoa học, trong 10 năm gần đây, đã có 53 đề tài nghiên cứu khoa học, 22 sáng kiến cải tiến cấp cơ sở được thực hiện và áp dụng tại khoa, góp phần cải thiện chăm sóc và điều trị trẻ sơ sinh trong điều kiện nguồn lực hạn chế. Khoa cũng đã xuất bản trên 40 bài báo quốc tế trong lĩnh vực EENC, tử vong và bệnh tật sơ sinh, nuôi con bằng sữa mẹ và ngân hàng sữa mẹ. Tham gia biên soạn 7 hướng dẫn quốc gia về chăm sóc trẻ sơ sinh, tham gia xây dựng 4 hướng dẫn của Tổ chức Y tế thế giới về lĩnh vực chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em. Đồng thời, sách chuyên khảo về chăm sóc điều trị sơ sinh thiết yếu đã được xuất bản năm 2022, là tài liệu đào tạo cho cán bộ y tế, học viên sau đại học và sinh viên y khoa.

           Nhìn lại chặng đường 43 năm xây dựng và phát triển, khoa Sơ sinh cấp cứu-Hồi sức tích cực và bệnh lý của Bệnh viện Phụ sản-Nhi Đà Nẵng đã đạt nhiều thành tựu trong chăm sóc và điều trị trẻ sơ sinh; với mục tiêu cao nhất là tất cả trẻ em sinh ra đời đều được ôm ấp trong vòng tay yêu thương của Mẹ, được hưởng những giọt sữa mẹ quý giá, được nhận sự hỗ trợ tối đa của nhân viên y tế để bà mẹ và trẻ sơ sinh cùng nhau vượt qua khó khăn, giúp trẻ có bước khởi đầu tốt nhất để phát triển toàn diện về thể chất và trí tuệ. Đặc biệt, đơn vị đã đóng góp vào 3 nhiệm vụ quan trọng cho ngành chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em của Đà Nẵng, Việt Nam và quốc tế. Đó là cải thiện tử vong và bệnh tật trẻ sơ sinh; Góp phần nhân rộng các can thiệp chi phí thấp, hiệu quả cao trong giảm tử vong và bệnh tật ở trẻ sơ sinh nói riêng, ở bà mẹ và trẻ em nói chung; Góp phần vào hệ thống dữ liệu về tử vong và bệnh tật trẻ sơ sinh trong nước và quốc tế. 

Hình 1: Đơn vị Sơ sinh Đà Nẵng qua các thời kỳ

Hình 2: Chăm sóc và điều trị trẻ sơ sinh non tháng, bệnh lý phối hợp hài hòa giữa chăm sóc thiết yếu và kỹ thuật cao tại Đà Nẵng

Hình 3: Đào tạo bác sĩ và điều dưỡng chuyên sâu lĩnh vực sơ sinh

Hình 4: Đào tạo nhân rộng các can thiệp chi phí thấp, hiệu quả cao trong cải thiện tử vong và bệnh tật trẻ sơ sinh cho đồng nghiệp trong nước và quốc tế

Ngày đăng: 27/02/2025

Tin tức