Vào ngày 22/6/2025, Khoa Khám đa khoa - cấp cứu đã tiếp nhận bệnh nhi 13 tuổi, nữ, vào viện với tình trạng đau bụng nhiều kèm nôn, bệnh nhân được thăm khám, làm xét nghiệm cần thiết và hội chẩn ekip Ngoại. Với sự thăm khám kỹ càng và khai thác được tiền sử bệnh nhân thường có thói quen bứt tóc để ăn trong nhiều năm mà không hề hay biết. Bệnh nhân được chẩn đoán tắc dạ dày khả năng do dị vật, sau đó bệnh nhân được tiến hành phẫu thuật lấy dị vật trong dạ dày. Dị vật được lấy ra là búi tóc, bám chặt từ dạ dày cho đến đoạn D2 của tá tràng gây ra tình trạng tắc dạ dày. Đây được gọi là hội chứng Rapunzel.

Vậy Hội Chứng Rapunzel Là Gì?

Hội chứng Rapunzel là một dạng búi tóc trong dạ dày hoặc ruột (Trichobezoar), thường xảy ra ở những người mắc chứng nghiện ăn tóc (Trichophagia). Búi tóc có thể phát triển dài, len lỏi từ dạ dày xuống tá tràng, thậm chí đến ruột non hoặc ruột già.

Nguyên Nhân Gây Ra Hội Chứng Rapunzel

Trichophagia (chứng nghiện ăn tóc) thường liên quan đến các vấn đề tâm lý như:

• Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD)
• Hội chứng Pica (thèm ăn những thứ không phải thức ăn, ví dụ như đất, giấy, tóc)
• Trầm cảm hoặc lo âu
• Căng thẳng và áp lực tâm lý (nguyên nhân hay gặp đối với các trẻ em thời nay do áp lực học hành, thi cử)

Hội chứng này thường gặp ở trẻ em gái và phụ nữ trẻ - những đối tượng có mái tóc dài, mặc dù có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi và giới tính.

Dấu Hiệu Nhận Biết

Các triệu chứng của hội chứng Rapunzel thường không rõ ràng ở giai đoạn đầu, dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa thông thường. Khi búi tóc lớn dần, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Đau bụng âm ỉ hoặc dữ dội, đặc biệt là ở vùng thượng vị.
• Buồn nôn và nôn mửa, có thể nôn ra dịch có mùi hôi hoặc lẫn thức ăn không tiêu.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân do khó khăn trong việc ăn uống và hấp thu dinh dưỡng.
• Chán ăn, đầy hơi, khó tiêu.
• Cảm giác khối u ở vùng bụng khi sờ nắn.
• Táo bón hoặc tiêu chảy.
• Trong trường hợp nghiêm trọng hơn, có thể xuất hiện các biến chứng như tắc ruột cấp tính, xuất huyết tiêu hóa, viêm loét dạ dày, thậm chí là thủng ruột và viêm phúc mạc, đe dọa tính mạng.

Chẩn đoán và điều trị

• Thăm khám lâm sàng và khai thác tiền sử bệnh.
• Chụp X-quang bụng, siêu âm bụng, chụp CT scan để xác định vị trí, kích thước của búi tóc.
• Nội soi đường tiêu hóa trên là phương pháp chẩn đoán chính xác nhất, cho phép nhìn rõ búi tóc và đôi khi có thể gắp bỏ búi tóc nhỏ.

Phương pháp điều trị chủ yếu là phẫu thuật để loại bỏ búi tóc. Trong một số trường hợp búi tóc nhỏ, có thể thử nội soi gắp bỏ, nhưng phần lớn các trường hợp búi tóc lớn đều cần phải phẫu thuật. Phẫu thuật thường kéo dài khoảng 60-90’, bằng cách phẫu tích mở rộng ống tiêu hóa tại vị trí chứa búi tóc (thường là mặt trước dạ dày), và lấy trọn khối tóc, lập lại thông thương tiêu hóa cho bệnh nhân. Sau khi phẫu thuật, bệnh nhân cần được theo dõi và điều trị tâm lý để giải quyết nguyên nhân gốc rễ của việc ăn tóc, tránh tái phát.

Phòng Ngừa Hội Chứng Rapunzel

Phòng ngừa là yếu tố then chốt để tránh hội chứng nguy hiểm này:

• Nâng cao nhận thức: Cần phổ biến thông tin rộng rãi về hội chứng Rapunzel và những nguy hiểm của việc nuốt tóc.
• Giám sát trẻ nhỏ: Cha mẹ cần đặc biệt chú ý đến hành vi của con cái, không để trẻ hình thành thói quen cho tóc vào miệng.
• Can thiệp tâm lý sớm: Nếu phát hiện bản thân hoặc người thân có thói quen ăn tóc, cần tìm kiếm sự hỗ trợ từ các chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ tâm thần để được tư vấn và điều trị kịp thời. Việc điều trị các vấn đề tâm lý tiềm ẩn là vô cùng quan trọng để ngăn ngừa bệnh tái phát.

Giữ vệ sinh cá nhân: Cắt tóc gọn gàng, tránh để tóc vương vãi trong nhà.

Ths.Bs. Lê Đức Toàn – Khoa Ngoại, Bệnh viện Phụ sản Nhi Đà Nẵng

Ngày đăng: 14/07/2025

Tin tức